أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

مقدمهء كتاب 21

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

والى بود چون بر اين امر واقف شد با آنكه روز عيد بود و ميخواست كه طبق عادت معهود كه اين قبيل اشخاص دارند مشغول شرب گردد برخاسته پيش والى رفته او را نسبت بحقيقت اين امر واقف گردانيد پس والى از آن دستور خود منصرف شد و آن شخص همسايه به منزل من آمده و مرا بر طريق معهود بخان علّان برد و من بمنبر رفته مشغول موعظه شدم و آن مرد در پاى منبر تا آخر بود آنگاه من مردم را مخاطب ساخته گفتم معاملهء اين مرد و كمك او به من در اين موضوع معنى آن حديث است كه پيغمبر فرموده : گاهى خدا اين دين را بمرد فاجر تقويت مىكند . [ محمل علّامهء قزوينى در باره عمل ابو الفتوح ] علّامهء قزوينى ( ره ) در خاتمة الطبع تفسير ابو الفتوح بعد از نقل اين قضيّه گفته « 1 » : « بر حسب ظاهر شايد براى ما تا اندازهء غريب به نظر آيد كه مؤلّف كتاب جزاى نيكى و احسان آن مرد و شفاعت وى از مؤلّف در نزد والى و باصلاح آوردن كار او را بدين طريق داده كه علنا او را بر منبر فاجر خوانده و او را يكى از مصاديق حديث مذكور « انّ اللّه ليؤيّد هذا الدّين بالرّجل الفاجر » قرار داده ولى چون خصوصيّات اين واقعه بدست ما نيست بدون شكّ بايد فرض نمود كه مؤلّف را قطعا عذرى شرعى در اين گونه رفتار نسبت بدان مرد همسايه بوده مثلا شايد آن مرد متجاهر بفسق بوده يا شايد از نكوهيدن علنى احتمال ترك افعال ناستودهء وى ميداده و نحو ذلك از معاذير شرعيّه . برگشتيم بترجمهء باقى كلام محدث نورى من تاريخ وفات ابو الفتوح را بدست نياورده‌ام ليكن قبر شريف وى در صحن سيّد حمزه بن موسى بن جعفر عليه السّلام است كه در جنب مزار حضرت عبد العظيم حسنى است در رى و بر روى قبرش نام و نسبش بخطّ قديم نوشته شده است » . [ اشعار سهورى در باره ابو الفتوح ] مرحوم شيخ محمّد على سهورى در عدّة الخلف فى عدّة السلف « 2 » ضمن ذكر علماى قرن ششم نسبت به ابو الفتوح ( ره ) چنين گفته :

--> ( 1 ) - - ص 630 جلد پنجم از چاپ اول . ( 2 ) - - اين كتاب شريف از نفائس كتبى است كه بنظم بسيار فصيح در تراجم احوال ائمهء هدى عليهم السلام و علماى اعلام رضوان اللّه عليهم برشتهء تحرير و تصنيف آمده است و نسخهء اصل به خط مؤلف ( ره ) در كتابخانهء شخصى نگارنده موجود است فالحمد للّه على ما أنعم علينا به .